Mulana Azad Library

فهرست ميكروفيلم نسخه هاي خطي فارسي و عربي
كتابخانه مولانا آزاد دانشگاه اسلامي عليگر هند

VOL:II

Page No.1-72, 72-146, 147-217, 218-281, 281-320
فهرستها
فهرست موضوعي
فهرست اسامي كتابها
فهرست مولفين،مترجمين و شارحين

31
شماره ميكروفيلم: 12/3 موضوع: فقه
شماره كتابخانه: Firangi Mahal 28/28
نام كتاب: مجموعه فتاواى عبدالحىّ فرنگى محلّى (جلد سوّم)
نام مولّف: عبدالحىّ بن محمّد عبدالحليم فرنگى محلّى (متوفي 1304 ه'./1886 م.)
نوع خط: شكسته برگ: 248 سطر: 14 زبان: فارسى
آغاز: باب العقايد:... طعام يا پارچه يا چيز ديگر به كسى داد و ثواب آن...
توضيحات: ادامه نسخه در ميكروفيلم شماره 13/1.

32
شماره ميكروفيلم: 13/5 موضوع: سفرنامه
شماره كتابخانه: Paper 207 .Per
نام كتاب: بركات الانس لزائر القدس
نام مولّف: ابوالبركات بن مولوى فضل امام
نام كاتب: سيّد عبدالمجيب ولد سيّد نبى امام مارهروى تاريخ كتابت: 1294 ه'.
نوع خط: شكسته برگ: 99 سطر: 11 زبان: فارسى
آغاز: سبحان الّذى اسرى بعبده ليلاً من المسجد الحرام الى المسجد الاقصى و الصلوة و
السلام... امابعد بنده سراسر تقصيرات عاجز ابوالبركات...
توضيحات: سفرنامه مشتمل بر بيست و سه »مقاله« در ذكر احوال مقامات مقدّسه و اماكن
تاريخى از جمله مكّه‏معظّمه، مدينه منورّه، كربلاى معلّى، اسكندريه، مصر و شام وغيره. ادامه
نسخه در ميكروفيلم شماره 14/1.

33
شماره ميكروفيلم: 14/2 موضوع: تاريخ
شماره كتابخانه: Paper 219 .Per
نام كتاب: نگارستان
نام مولّف: قاضى احمد بن محمّد بن نجم الدّين قزوينى (متوفي 975 ه'./1578 م.)
نام كاتب: محسن بن محمّد بن سيّد احمد طباطبايى تاريخ كتابت: 1014 ه'.
نوع خط: نسخ برگ: 201 سطر: 23 زبان: فارسى
آغاز: حمدى كه رخسار شاهد بيان را غازه پيرايى نمايد و تابشى كه قامت دلفريب نگار
سخن...
توضيحات: تاريخ عمومى جهان است ب ه روش قصص از ولادت حضرت پيامبر(ص) تا حكومت آق
قوينلو در قرن دهم هجرى.

34
شماره ميكروفيلم: 14/3 موضوع: تاريخ و سيره
شماره كتابخانه: Sufism 85 .Per
نام كتاب: زبدة الغرائب (جلد اوّل)
نام مولّف: سيّد محمّد رضا اصفهانى بن ابى القاسم طباطبايى

نوع خط: شكسته نستعليق برگ: 249 سطر: 15 زبان: فارسى
آغاز: حمد نامعدود و ثناى غير محدود مختص ذات شاهنشاهى است جلّ جلاله كه طنطنه...
توضيحات: در يك »مقدمه« و ده »باب«:
مقدمه در ذكر معنى تاريخ و احوال آن، شرح ابواب به قرار زير است:
1- در ذكر ابتداى آفرينش و عقايد صاحبان ملل.
2- در احوال رياست روى زمين پيش از خلقت آدم(ع).
3- در ذكر احوال پيامبر اسلام(ص) و بعضى مدعيّان رسالت.
4- در ذكر خلفاى راشدين.
5- در ذكر ائمه اماميّه.
6- در ذكر سلاطين پيش از عهد اسلام.
7- در ذكر ملوك بنى اميّه.
8- در ذكر احوال حكمرانان هند.
9- در ذكر سلاطين تيموريه.
10- در ذكر حكماى دانش آثار و آثار مشايخ، اولياى كبار و بعضى علما و خطّاطان و
شعرا.

35
شماره ميكروفيلم: 13/3 موضوع: عقايد
شماره كتابخانه: 337/45
نام كتاب: نظم الدّرر فى سلك شق القمر
نام مولّف: عبدالحليم فرنگى محلّى انصارى
نام كاتب: مير محمّد عرب تاريخ كتابت: 1281 ه'.
نوع خط: نسخ برگ: 25 سطر: 19 زبان: عربى
آ غاز: اما بعد فهذه رسالة مسماة بنظم الدّرر فى سلك شق القمر مرتبة على...
توضيحات: در اثبات معجزه شق القمر پيامبر بزرگوار اسلام(ص) نگاشته‏شده است.

36
شماره ميكروفيلم: 13/4 موضوع: تفسير
شماره كتابخانه: 65 .Arabic Rel
نام كتاب: غرايب القرآن و رغائب الفرقان
نام مولّف: نظام الدين حسن بن محمد القمى النيشابورى (متوفي 728 ه'.)
نام كاتب: حسن بن على
نوع خط: نسخ برگ: 77 سطر: 21 زبان: عربى
آغاز: بعد الحمد... هذا تفسير غرايب القران الّف على حروف المعجم ليقرب تناوله و...
توضيحات: مختصرى‏است از تفسير مفاتيح الغيب فخر الدين رازى.

37
شماره ميكروفيلم: 15/1 موضوع: تفسير
شماره كتابخانه: 774 .Rel
نام كتاب: التفسير الصغير
نام مولّف: رستم على بن على اصغر القنوجى الهندى (متوفي 1178 ه'.)
نام كاتب: عبدالرشيد ولد مولوى دين محمّد تاريخ كتابت: 1213 ه'.
نوع خط: نستعليق برگ: 215 سطر: 21 زبان: عربى
آغاز: الحمد لله الّذى انزل على عبده الكتاب شفاءً و رحمةً و بشيراً و نذيراً و صلى الله
عليه...
توضيحات: تفسيرى است ساده و روان از سوره »الفاتحه« تا سوره »النّاس«.

38
شماره ميكروفيلم: 15/2 موضوع: تفسير
شماره كتابخانه: 61 .Arabic Rel
نام كتاب: تفسير ثعلبى = الكشف و البيان
نام مولّف: ابو اسحق احمد بن محمّد بن ابراهيم ثعلبى نيشابورى (متوفي 427 ه'.)
تاريخ كتابت: 1384 ه'.، منقول از نسخه عتيقه كتابخانه ناصريّه لكهنو.
نوع خط: نسخ برگ: 256 سطر: 19 زبان: عربى
آغاز: سورة المومنون مكّية و هى اربعة آلاف و تسعمائة و ستّون حرفاً و الف و مائة و تسع
وتسعون كلمة و خمس و ثمانون آية... اخبرنا الشيخ الفقيه فقيه الدّين ابوالفضل محمّد بن
عبدالله...
توضيحات: از سوره مومنون تا سوره حشر آيه »هوالله الخالق البارى المصوّر له الاسماء
الحسنى يسبح له ما فى السّموات و الارض و هو العزيز الحكيم«.

39
شماره ميكروفيلم: 16/1 موضوع: تاريخ
شماره كتابخانه: Firangi Mahal 93/11
نام كتاب: حديقه عالم (جلد ثانى)
نام مولّف: ابو تراب بن سيّد احمد
تاريخ كتابت: 1285 ه'.
نوع خط: شكسته برگ: 172 سطر: 21 زبان: فارسى
آغاز: بعد اختتام مقاله ادبى از حديقه عالم كه خطبه‏اش مزيّن بنام نوّاب وزارت مآب...
توضيحات: در ذكر پادشاهان و امراى آصفيه دكن در يك »مقدمه« و پنج »باب« نگاشته‏است.
مقدمه در بيان احوال امراى عاليشان كه از جانب سلاطين تيموريه هند بنظم و نسق اين ملك
پرداخته‏اند.
باب اوّل: در ذكر احوال نوّاب نظام الملك آصف جاه
باب دوّم: در ذكر احوال نواب سيّد شهيد نظام الملك ناصر جنگ
باب سوّم: در بيان احوا

41
شماره ميكروفيلم: 16/3 موضوع: تاريخ
شماره كتابخانه: 38 .Univ
نام كتاب: تاريخ رشيدى
نام مولّف: ميرزا محمّد حيدر دوغلت بن محمّد حسين گوركانى (متوفي 958 ه'./1551 م.)
نوع خط: نستعليق برگ: 102 سطر: 17 زبان: فارسى
آغاز: افتتاح تاريخ جهاندارى و ابتداى نامه ظفر بختيارى حمد سپاس حضرت پادشاهى...
توضيحات: تاريخ مغولستان و كاشغر از روزگار تيمور تا بابر كه به سال 952 ه'./1546 م.
آنرا به‏پايان رسانيده است.

42
شماره ميكروفيلم: 16/4 موضوع: تذكره
شماره كتابخانه: Paper 156 .Per
نام كتاب: تذكره بى‏نظير = تذكره افتخار دولت آبادى
نام مولّف: مير عبدالوهّاب افتخار دولت آبادى (متوفي 1190 ه'./1776 م.)
تاريخ كتابت: 1157 ه'.
نوع خط: شكسته برگ: 95 سطر: 17 زبان: فارسى
آغاز: جهانجهان حمد معروض بارگاه صنعت طرازى كه پريزادان معانى را در شيشهاى الفاظ
جاداد...
توضيحات: تذكره شعراى فارسى مشتمل بر ذكر صدو چهل و نه شاعر كه از سال 1100 ه'. تا
1172 ه'. در ايران و هند مى‏زيسته‏اند با نمونه كلام آنها به ترتيب حروف تهجّى از »آزاد
بلگرامى« آغاز و به »مير يوسف« پايان مى‏رسد.

43
شماره ميكروفيلم: 16/5 موضوع: شرح متن ادبى
شماره كتابخانه: 203 .Per .J
نام كتاب: شرح گلستان
نام مولّف: محمّد ظفرالدّين
نوع خط: نستعليق برگ: 29 سطر: 24 زبان: فارسى
آغاز: منّت مر خداى را عزّوجلّ، منت بيان كردن نيكى خويش و سپاس مر از جمله كاريست...
توضيحات: كرم خورده، شرح بعضى عبارات غامض و پيچيده گلستان همراه با احاديث
واقوال‏بزرگان.

44
شماره ميكروفيلم: 17/1 موضوع: تاريخ
شماره كتابخانه: 40 .Univ
نام كتاب: تذكرة السّلاطين چغتا (جلد اوّل)
نام مولّف: محمّد هادى كامور خان
تاريخ كتابت: 1212 ه'.
نوع خط: نستعليق شكسته برگ: 171 سطر: 19 زبان: فارسى
آغاز: ... بشير مادر ميل نمود و چون بسن تميز رسيد دختر عم خود را بعقد ازدواج خود
درآوردند...
توضيحات: آغاز افتاده. تاريخ كوتاهى است از شاهجهان و اورنگ زيب و زيب النساء بيگم و
جنگ ميان جانشينان اورنگ زيب بر سر رسيدن به اريكه قدرت.

45
شماره ميكروفيلم: 17/3 موضوع: تاريخ
ش ماره كتابخانه: Paper 151 .Per
نام كتاب: تاريخ فرّخ آباد
نام مولّف: مفتى محمّد ولى الله بن سيّد احمد على فرّخ آبادى
نام كاتب: ميرزا محمّد عبدالحميد بيگ تاريخ كتابت: 1928 م.
نوع خط: نستعليق برگ: 140 سطر: 18 زبان: فارسى
آغاز: اى نام تو تاج فرق آغاز
و ز نام تو نامها سرافراز

46
شماره ميكروفيلم: 18/1 موضوع: تاريخ
شماره كتابخانه: Paper 39 .Per .Univ
نام كتاب: تاريخ فرشته = نورس نامه (جلد اوّل)
نام مولّف: محمّد قاسم هندو شاه متخلّص به فرشته (متوفي بعد از 1033 ه'./1625 م.)
تاريخ كتابت: 1212 ه'.
نوع خط: نستعليق برگ: 247 سطر: 27 زبان: فارسى
آغاز: پيش وجود همه آيندگان
پيش بقاى همه پايندگان
توضيحات: صفحه اوّل منقش است.

47
شماره ميكروفيلم: 18/2 موضوع: تاريخ
شماره كتابخانه: Paper 39 .Per .Univ
نام كتاب: تاريخ فرشته = نورس نامه (جلد دوّم)
نوع خط: نستعليق برگ: 281 سطر: 27 زبان: فارسى
آغاز: حمد و ثناى قادرى را كه در الفاظ چهره عروس معنى آراست و از جواهر عبارات...
توضيحات: صفحه اوّل مزيّن و منقّش است.

48
شماره ميكروفيلم: 18/3 موضوع: تصوّف
شماره كتابخانه: Arabic 12 .Coll .Sufism Supp
نام كتاب: الرسالة المكّية
نام مولّف: شيخ قطب الدّين عبدالله بن محمّد بن ايمن الاصفهندى
ن ام كاتب: ملك شيخ محمّد قادرى حكيم تاريخ كتابت: 1672 م.
نوع خط: رقاع برگ: 96 سطر: 14 زبان: عربى
آغاز: الحمدلله العظيم شأنه القوى سلطانه الظاهر احسانه الباهر ...
توضيحات: در طريقت و سير و سلوك و بعضى از مسايل فقهى نگاشته شده با استناد به
آيه‏هاى قرآنى، احاديث نبوى و اقوال بزرگان دين.

49
شماره ميكروفيلم: 18/4 موضوع: دائرة المعارف
شماره كتابخانه: Paper 174/3 .Per
نام كتاب: مرآت آفتاب نما = عيار المورّخين (انتخاب)
نام مولّف: نوّاب عبد الرّحمن ملقّب به شاهنواز خان هاشمى بنبانى دهلوى
(متوفي 1223 ه'./1807 م.)
نوع خط: نستعليق برگ: 34 سطر: 21 زبان: فارسى
آغاز: مقالى كه خوشابى لآلى متلالى الفاظ آبدارش آرايش افسر سلطان سخن تواند
نمود...

50
شماره ميكروفيلم: 19/1 موضوع: تاريخ
شماره كتابخانه: Paper 148 .Per
نام كتاب: مجمع التواريخ = مجموع التواريخ (تاريخ كشمير)
نام مولّف: پاندت بيربل كاچر وارسته (متوفي 1292 ه'./1875 م.)
تاريخ كتابت: 1051 ه'./1892 م.
نوع خط: نستعليق برگ: 304 سطر: 16 زبان: فارسى
آغاز: حمد بيحد مر خالقى را سزاست كه بقدرت كامله بى‏نهايت خويش باتحاد بنياد...
توضيحات: صفحه اوّل منقش است. انجام افتاده. تاريخ كشمير از عهد باستان تا به روزگار
مورّخ‏است. همراه با حالات و ذكر راجه‏ها و فرمانروايانى كه بر آن خطّه حكمروايى مى‏كردند به
طور مفصّل ذكر گرديده‏است.

51
شماره ميكروفيلم: 19/2 موضوع: رجال
شماره كتابخانه: 5 .Arabic Supp .Coll .Univ
نام كتاب: سلافة العصر من محاسن اعيان العصر
نام مولّف: على بن احمد بن محمّد معصوم دشتكى شيرازى ملقّب به سيّد عليخان مدنى
(متوفّى 1117 ه'.)
ن ام كاتب: محمّد تقى بن جواد كاظمى تاريخ كتابت: 1082 ه'.
نوع خط: نسخ برگ: 331 سطر: 25 زبان: عربى
آغاز: يا من اودع جواهر الكلم حِقَاقَ الشّفاه فنظمت منها الانس لحمده تقاصير و
عقوداً...
توضيحات: تذكره و توصيفنامه‏اى است آميخته به نظم از دانشمندان و شخصيتهاى بزرگ
اسلامى در قرون متفاوت.

52
شماره ميكروفيلم: 19/3 موضوع: تاريخ
شماره كتابخانه: Paper 30/1 .Per
نام كتاب: نظام التواريخ
نام مولّف: ناصر الدّين ابو سعيد عبدالله بن عمر البيضاوى (متوفي 685 ه'./1286 م.)
تاريخ كتابت: 1140 ه'.
نوع خط: نستعليق برگ: 42 سطر: 15 زبان: فارسى
آغاز: حمد بى‏نهايت و شكر بى‏غايت مبدعى را كه بيك امر كن عالم ارواح... و اشباح را پيدا
كرد...
توضيحات: سال تاليف 674 ه'./1275 م. تاريخ كوتاهى از جهان است از آغاز آفرينش تا
روزگار نگارش.

53
شماره ميكروفيلم: 20/1 موضوع: علوم هندويى
شماره كتابخانه: Sufism 37 .Per .Coll .Univ
نام كتاب: سرّ اكبر = سرّ الاسرار
نام مولّف: محمّد دارا شكوه (متوفي 1069 ه'./1659 م.)
تاريخ كتابت: 1307 ه'.
نوع خط: شكسته برگ: 327 سطر: 14 زبان: فارسى
آغاز: حمد بيحد و مدح بيحد لايق حضرت عزّت مالك الملكى باشد كه همچنانكه در بدو
فطرت...
توضيحات: ترجمه پنجاه »اوپانيشاد« است كه از كتابهاى مقدس هندوان از متن سانسكريت
در مدت ششماه در سال 1067 ه'./1657 م. يعنى دو سال پيش از كشته شدن وى در دهلى به كمك
پنديت‏ها و سنياسيان هندو به فارسى ترجمه شده‏است. در آغاز آن از خود كه درسال 1050
ه'./1657 ميلادى به كشمير رفته و به خدمت ملا شاه بدخشى رسيده‏است ياد ميكند و با
تاكيد بر اعتقادات اسلامى خويش كتاب »ودا« ى هندوان را از كتب آسمانى دانسته است
باسربندهاى »اپنكهت« كه هر يك از آنها در چند »ادهيا« و يا چند »كهند« و يا »برشنه« و يا
»والى« و يا »پرياتاكا« و يا »برهمن« نگاشته شده‏است و حاوى مسايل عرفانى و تصوّف هندوان
مى‏باشد.

54
شماره ميكروفيلم: 20/2 موضوع: طبّ
شماره كتابخانه: 36 .Arabic Sc .Univ
نام كتاب: الحاوى فى الطبّ (جزء يازدهم)
نام مولّف: ابى بكر محمّد بن زكريا رازى (متوفي 313 ه'./925 م.)
نام كاتب: ملك محمّد القوموى
نوع خط: نسخ برگ: 84 سطر: 21 زبان: عربى
آغاز: و ما توفيقى الا بالله... فى الداء المسمَّى ذيابيطس و تقطير البول و...

55
شماره ميكروفيلم: 20/4 موضوع: طبّ
شماره كتابخانه: Arabic 37 .Coll .Univ
نام كتاب: الحاوى فى الطبّ (جزء دوازدهم)
نام مولّف: ابى بكر محمّد بن زكريا رازى
نوع خط: نسخ برگ: 93 سطر: 21 زبان: عربى
آغاز: و ما توفيقى الا بالله عليه توكّلت، قرص جيد يستعمل لهذه العلل...

56
شماره ميكروفيلم: 20/5 موضوع: فرهنگنامه
شماره كتابخانه: 3 .Dic .Per .Univ
نام كتاب: رساله لغت هندى
نام مولّف: محمّد صمصام على
نوع خط: نستعليق برگ: 34 سطر: 15 زبان: فارسى
آغاز: الحمد لله... امّا بعد اين رساله‏ايست مملو از لغات هندى اميد از...
توضيحات: لغتنامه مختصر اردو به فارسى به ترتيب حروف الفباء - از باب الف تا باب
نون.

57
شماره ميكروفيلم: 20/6 موضوع: زندگينامه
شماره كتابخانه: 203 .Supp .Lit .Per
نام كتاب: مصائب الغرماء المشهور بالهمّ و الغمّ
نام مولّف: مومن كرمانى
نوع خط: نستعليق برگ: 56 سطر: 17 زبان: فارسى
آغاز: اين كتاب م شتمل است بر مقدمه و چهارده مجلس...
توضيحات: شرحى است درباره زندگانى سبط اكبر امام حسن مجتبى(ع) و امام حسين(ع) همراه
با وقايع عاشورا و شهادت آنحضرت.

58
شماره ميكروفيلم: 21 موضوع: فقه
نام كتاب: ناشناخته
نام كاتب: احمد ابراهيم بن محمّد نسّاخ تاريخ كتابت: 1314 ه'.
نوع خط: نسخ برگ: 579 سطر: 19 زبان: عربى
آغاز: ... و حمل الكلام على الحقيقة اولى من حمله على المجاز و دليل ثابت و هو أن...
توضيحات: آغاز افتاده، از صفحه 66 شروع شده است. كتابى است مفصّل در مسائل فقه
شامل عبادات و معاملات در چندين كتاب و هر كتاب داراى فصول مختلف. منقول از نسخه
ابوعبدالله محمد بن على بن محمد بن على بن يعقوب بن ابراهيم بن اسماعيل بن محمد بن
عبدالحليم الجلجائى المغربى كه در تاريخ پنجشنبه بيستم ربيع الآخر سال 837 هجرى
نوشته شده.

59
شماره ميكروفيلم: 22/1 موضوع: فقه
شماره كتابخانه: 127 .Arabic Rel
نام كتاب: البحر العميق فى مناسك المعتمر و الحاج الى البيت العتيق (الجلد الاوّل)
نام مولّف: ابوالبقاء محمّد بن احمد المكى الحنفى (متوفي 854 ه'.)
نوع خط: نسخ برگ: 207 سطر: 33-27 زبان: عربى
آغاز: الحمد لله الّذى جعل البيت الحرام قياماً للناس و مثابة للعالمين...
توضيحات: داراى بيست »باب« است.

60
شماره ميكروفيلم: 22/2 موضوع: فقه
شماره كتابخانه: 127 .Arabic Rel
نام كتاب: البحر العميق فى مناسك المعتمر و الحاج الى البيت العتيق (الجلد الثانى)
نوع خط: نسخ برگ: 163 سطر: 33 زبان: عربى
آغاز: فصل فى السعى بين الصفا و المروة اذا فرغ من الطواف...

NEXT 30